سوى امام حسين عليه السلام به كوفه بود كه اين مهم را جناب مسلم بن عقيل انجام داد . مسلم در كوفه با بزرگان شيعه ارتباط برقرار كرد و سازمانى ابتدايى را بنيان نهاد ؛ ولى به سبب نفوذ جاسوسان ابن زياد در اين تشكيلات ، اين مجموعه به سرعت متلاشى شد و از ميان رفت . در دورهء امام زين العابدين عليه السلام افراد خاصى همچون : ابو خالد كابلى ، ابو حمزهء ثمالى و يحيى بن ام طويل ، رابط ايشان با مردم كوفه و ساير مناطق بودند و ارتباط محدود علمى ميان شيعيان و امام عليه السلام را برقرار مىكردند . تا اين زمان ، تمايز شيعيان از اهل سنّت به شكل آشكار مشاهده نمىشد . شيعيان اگر چه در خفا محبّت خاص اهل بيت عليهم السلام را در دل داشتند ، ولى با تودهء اهل سنّت ، همراهى مىكردند و به عنوان گروه متشخّص و با عقايد و باورهاى خاص جلوه نمىكردند . سنّيان نيز دچار تفرقه نشده بودند و مذاهب كلامى و فقهى در ميان آنان جلوه‌گر نبود . دورهء امامت امام باقر عليه السلام نقطهء عطف در جامعهء شيعى محسوب مىشود . از اين دوره ، جمعيت شيعه ، رو به فزونى نهاد و مناطق جغرافيايىِ جديدى به محدودهء مسكونىِ شيعيان افزوده شد . شيعيان نيز از منظر فكرى و اجتماعى ، فرهنگ و روابط اجتماعى ، خود را مهندسى كردند و آن را محور تجمّع خويش ساختند . در اين دوره ، هويّت خاصّ شيعى ، سبب همگونى و همكارى افراد در اين مجموعه مىشد . ارتباط ميان امام و شيعيان ، گسترده‌تر از ارتباط علمىِ پيشين شد و نياز به نهاد ، سازمان و تشكيلاتى براى انضباط بخشيدن به شيعيان و ارتباط آنان با امام عليه السلام و ناحيهء امامت ، احساس شد . دورهء امامت امام صادق عليه السلام ، آغاز سامان‌بخشى به نهاد وكالت امام يا ناحيهء امامت بود تا ارتباط و تعامل ميان امام و شيعيان را برقرار كند در سال‌هاى بعد ، شمار شيعيان و مناطق جغرافيايى آنان به سرعت توسعه پيدا كرد و نهاد وكالت نيز با توجّه به تأثير فروان آن در ارتباط امام - پيرو ، گسترش يافت .